ISO 19650 & CDE (BIM STANDARTLARI) EĞİTİMİ
Uluslararası bir ihalenin şartnamesinde "ISO 19650 uyumlu teslimat" satırını gören firmanın iki seçeneği vardır: kapıdan dönmek ya da bu dili konuşmak. Bu eğitim ikinci seçeneği mümkün kılar: EIR talebini okumayı, BEP cevabını yazmayı ve CDE üzerinde WIP/Shared/Published/Archive akışını işletmeyi kazandırır — yani uluslararası işverenin dijital teslimat şartını karşılayan bilgi yönetimi omurgasını kurmayı.
Eğitim; ISO 19650-1, -2, -3 ve -5 kısımlarını, Information Container yapısını, naming convention kurallarını ve information delivery milestone disiplinini somut proje örnekleriyle işler. Katılımcı; firma içi BEP şablonunu standardın gerektirdiği yapıya getirir. Standardın kaynak metni ve resmi kapsamı için ISO 19650-1 standart sayfası bilgi yönetim süreçlerinin uluslararası dayanağını oluşturur.
Katılımcı Profili
ISO 19650 çerçevesinde BIM proje teslimatı yapacak veya yöneten profiller için tasarlanmıştır:
- BIM managerlar: EIR ve BEP dokümanlarını şirket standardına çevirir
- BIM koordinatörleri: CDE üzerinde WIP/Shared/Published/Archive akışını işletir
- Proje yöneticileri: Information delivery milestone'larını sözleşmeyle eşler
- İşveren tarafı bilgi yöneticileri: EIR talebini sağlam zemine oturtur
- Tasarım ekipleri (mimari, statik, MEP): Information container ve naming convention disiplini kazanır
- Müteahhit ve müşavir firmaları: ISO 19650-2/3 uyumlu teslimat süreci kurar
Ön Gereklilikler
Eğitimden maksimum faydayı almak için aşağıdaki ön koşullar önerilir:
- Revit, Archicad veya benzeri BIM yazılımıyla temel deneyim
- Proje teslimat süreçlerine (tasarım, ihale, uygulama) aşinalık
- BEP, EIR ve LOD kavramlarına genel bakış (faydalı)
- IFC formatı ve federated model yaklaşımına aşinalık
- İngilizce dokümanları okuyabilme (standardın kaynak metni İngilizcedir)
Süresi ve Tarihi
Süre: 2 gün. Bu süre standart program içindir; ek modüllere ve hedefe göre süre özelleştirilebilir.
Eğitim tarihleri ve saatleri, ekibinizin uygunluğuna göre birlikte planlanır.
Kazanımlar
Eğitim bitiminde katılımcı, ISO 19650 çerçevesini projeye uygulanabilir bir BIM disiplinine çevirir:
- ISO 19650-1, -2, -3, -5 standart ailesini doğru bağlamda kullanır
- OIR, AIR, PIR, EIR hiyerarşisinde bilgi gereksinimi tanımlar
- Pre ve post appointment BEP hazırlayıp MIDP'e bağlar
- CDE'de WIP, Shared, Published, Archive akışını işletir
- Dosya adlandırma kuralını (Project-Originator-Volume-Level-Type-Role-Number) uygular
- LoG ve LoI matrisi ile information container kalitesini ölçer
- IFC4 ve Pset standartlarıyla openBIM iş akışını kurar
- PIM'den AIM'e geçişle FM ve COBie entegrasyonunu planlar
ISO 19650 & CDE (BIM Standartları) Eğitimi Konuları
1. ISO 19650 Standart Ailesi
- ISO 19650-1: Kavramlar ve İlkeler
- ISO 19650-2: Proje Teslim Aşaması
- ISO 19650-3: İşletme Aşaması
- ISO 19650-5: Bilgi Güvenliği
- BS 1192 İngiliz öncülünden ISO'ya geçiş
- PAS 1192-2 yerine ISO 19650-2
2. Temel Kavramlar ve Terminoloji
- Information Container (IC)
- Information Model (IM)
- Common Data Environment (CDE)
- Appointed party / Appointing party
- Lead appointed party (yüklenici)
3. Bilgi Gereksinimleri Hiyerarşisi
- OIR (Organizational Information Requirements)
- AIR (Asset Information Requirements)
- PIR (Project Information Requirements)
- EIR (Exchange Information Requirements)
- Information Delivery Plan (IDP)
4. BEP - BIM Execution Plan
- Pre-appointment BEP (teklif aşaması)
- Post-appointment BEP (sözleşme sonrası)
- Yetkinlik değerlendirmesi
- Risk değerlendirme
- Mobilization plan
- Master Information Delivery Plan (MIDP)
5. CDE Workflow - WIP, Shared, Published, Archive
- Work in Progress (WIP) durumu
- Shared - paylaşıma sunulmuş
- Published - onaylanmış
- Archive - arşivlenmiş geçmiş
- Status code (S0-S7) ve revizyon kuralları
6. Dosya Adlandırma Kuralı
- Project-Originator-Volume-Level-Type-Role-Number
- Örnek: ABC-XYZ-Z1-04-DR-A-0001
- Discipline code listesi (A, S, M, E, P)
- Type code (DR drawing, M3 3D model, SC schedule)
- Status suffix (S2, A1, B1)
7. Information Delivery - Format ve Süre
- Native (.rvt, .ifc) vs sharing format (PDF, DWG)
- Delivery milestone (RIBA work stages)
- Acceptance kriterleri ve QA/QC
- Iteration ve resubmission
8. Roller ve Sorumluluk Matrisi
- Information Manager (IM)
- Task Information Manager (TIM)
- Disciplines (Architecture, Structural, MEP)
- RACI matrisi ve karar yetkisi
- Project Information Manager (PIM)
9. Information Container Quality
- Geometric accuracy ve LoG (Level of Geometry)
- Information accuracy ve LoI (Level of Information)
- LoD/LoI matris ile spesifikasyon
- Quality assurance protokolü
10. IFC ve openBIM
- IFC 2x3, IFC4 versiyonları
- MVD (Model View Definition)
- Coordination View ve Reference View
- Property Set (Pset) yapısı
- buildingSMART data dictionary
11. BIM Maturity Seviyesi
- Level 0: 2D CAD ve kağıt
- Level 1: 3D model + ortak iş ortamı
- Level 2: Federated model + collaboration
- Level 3: openBIM ve tek model
12. Asset Information Model (AIM)
- PIM'den AIM'e geçiş
- İşletme dönemi bilgi gereksinimi
- FM (Facility Management) entegrasyonu
- COBie (Construction Operations Building Information Exchange)
- As-built model standartları
13. ISO 19650-5 Bilgi Güvenliği
- Sensitive information sınıflandırması
- Access control ve erişim seviyeleri
- Security minded approach
- Built Asset Security Strategy (BASS)
14. Türkiye'de Uygulama ve Gelecek
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı BIM zorunluluğu
- TBİM (Türkiye BIM) yol haritası
- Kamu yatırım projelerinde BIM
- Uluslararası şartname ve EIR çevirisi
ISO 19650 & CDE (BIM STANDARTLARI) EĞİTİMİ ile İlgili
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları
EIR ile BEP arasındaki fark nedir?
EIR (Exchange Information Requirements), işverenin proje boyunca ne tür bilgi istediğini tanımlayan talep dokümanıdır. BEP (BIM Execution Plan), müteahhit veya tasarımcının bu talebe nasıl cevap vereceğini açıklayan plandır. EIR teklif öncesinde, BEP teklif aşamasında üretilir.
ISO 19650-2 ile -3 arasındaki fark nedir?
ISO 19650-2 "delivery phase" yani tasarım ve yapım aşamasını kapsar. ISO 19650-3 ise "operational phase" yani yapı tamamlandıktan sonraki işletme aşamasını ele alır. As-built model, varlık yönetimi ve yenileme süreçleri -3 kapsamındadır.
CDE üzerinde information container statü kodları nedir?
ISO 19650 dört statü kodu tanımlar: WIP (Work in Progress) ekibin kendi içinde çalışması, Shared diğer disiplinlere koordinasyon için paylaşım, Published işveren onayıyla resmî teslimat, Archive ise dondurulmuş tarihsel kayıt. Geçişler approval ile yapılır.
Naming convention nasıl olmalıdır?
ISO 19650-2 Ek A önerisine göre dosya adı şu yapıdadır:
Information delivery milestone ne ifade eder?
Information delivery milestone, sözleşmede tanımlanmış bilgi teslim noktasıdır (örn. ön tasarım, ihale dosyası, as-built). Her milestone'da hangi LOIN seviyesinde, hangi formatta bilgi teslim edileceği EIR'de tanımlanır; ödeme bu milestone'lara bağlanır.
Lead appointed party kimdir?
Lead appointed party, işverenle doğrudan sözleşme yapan ve diğer alt sözleşmelilerin (appointed party) bilgi yönetiminden sorumlu olan taraftır. Çoğunlukla ana müteahhit veya ana tasarımcıdır; BEP'i hazırlar, master information delivery plan'ı (MIDP) koordine eder.
